عضویت سریع


آمار سایت




موضوعات تالارگفتمان

   

  شخص: كسی كه موضوع حق قرار گیرد، مانند انسان و شركت تجاری و  انجمنهای خیریه

               و دولت. لذا شخص شامل شخص حقیقی (طبیعی) و حقوقی می شود.

              الف) شخص حقوقی: عبارت است از گروهی از افراد انسان یا منفعتی از
              منافع عمومی كه قوانین موضوعه آن را در حكم شخص طبیعی و موضوع حقوق و
              تكالیف قرار داده باشد. مانند شركت تجاری و انجمن ها و دولت. شخص
              حقوقی موضوع هر حق و تكلیفی است جز آنچه كه اختصاص به طبیعت انسان
              دارد. شخص حقوقی خود به شخص حقوقی در حقوق خصوصی و شخص حقوقی

             درحقوق  عمومی تقسیم می گردد.

           ـ شخص حقوقی در حقوق خصوصی: هرگاه شخص حقوقی فقط موضوع حق در حقوق
              خصوصی باشد، آن را شخص حقوقی در حقوق خصوصی نامند. مانند شركتهای
              تجاری. بانكها نیز دارای شخصیت حقوقی در خقوق خصوصی می باشند و مشمول
              احكام شخص حقوقی حقوق خصوصی می باشند.

              ـ شخص حقوقی در حقوق عمومی: هرگاه شخص حقوقی موضوع حقوق عمومی هم
              باشد، آن را شخص حقوقی در حقوق عمومی نامند. مانند دولت و شهرداریها
              و وزارتخانه ها و مؤسسات انتفاعی دولت.

              ب) شخص حقیقی (طبیعی): افراد انسانی را گویند كه موضوع حق و تكلیف می
              باشند و شخص طبیعی نیز نامیده می شود.



شخص حقیقی
وجود شخص طبیعی از لحاظ حقوقی با تولد او آغاز می‌شود. یعنی تا قبل از تولد و در دوران جنینی موجود مستقلی به شمار نمی‌آید اما ممکن است دارای حق باشد مشروط به این که زنده متولد شود. ماده‌ی 957 قانون مدنی در این باره مقرر می‌دارد: «حمل از حقوق مدنی متمتع می‌گردد مشروط بر اینكه زنده متولد شود.» یعنی ممکن است کسی به نفع او وصیت کند و در نتیجه برای او حقی ایجاد شود (ماده‌ی 851 ق.م[4])[5] و یا طبق ماده‌ی 875 ق.م[6] ارث می‌برد.
وجود شخص طبیعی با مرگ پایان می‌پذیرد. انسان با مرگ شخصیت خود را از دست می‌دهد و دیگر نمی‌تواند صاحب حق و تکلیف باشد.
 
ممیزات شخص حقیقی
هر شخص بوسیله‌ی نام، اقامتگاه و اسناد ثبت احوال از اشخاص دیگر متمایز می‌شود.
 
الف) نام
نام که یکی از ممیزات هر اشخاص حقیقی است از دو جزء ترکیب می‌شود: نام شخصی یا نام کوچک که آن را به اختصار نام می‌گویند و نام خانوادگی.
نام خانوادگی شخص که در دفاتر ثبت احوال به ثبت می‌رسد دارای آثار حقوقی می‌باشد که در زیر به آن اشاره می‌شود:[7]
1- به کار بردن نام هم حق و هم تکلیف است. از آنجا که به کار بردن نام خانوادگی حق شخص است، نمی‌توان شخص را از استفاده‌ی از نام قانونی خود منع کرد. از سوی دیگر به کار بردن نام خانوادگی یک تکلیف است و انسان مکلف است با نام خانوادگی که برای او تعیین شده و به ثبت رسید است خود را به مراجع قانونی معرفی کند و اسناد قراردادها را با نام خانوادگی خود امضا نماید. هم چنین هنگام شرکت در انتخابات از نام خودش استفاده کند.
2- نام خانوادگی یک حق برای شخص ایجاد می‌کند که مورد حمایت قانون است. هرکس که نام خانوادگی او را شخص دیگری بدون حق، انتخاب و اتخاذ کرده باشد، می‌تواند در دادگاه اقامه‌ی دعوی کرده و تغییر نام خانوادگی آن شخص را بخواهد.[8] (ماده‌ی 998 ق.م)[9]
3- چون حق شخص بر نام خود یک حق غیر مالی[10] و از حقوق مربوط به شخصیت است، قابل نقل و انتقال نیست. البته حق تقدم نام خانوادگی پس از فوت دارنده‌ی آن به وراث قانونی او انتقال می‌یابد و هر یک از وراث می‌تواند علیه شخصی که نام خانوادگی او را بدون مجوز قانونی انتخاب کرده، اقامه‌ی دعوی نماید و تغییر نام خانوادگی او را از دادگاه بخواهد، ولی اگر وراث بخواهند به شخصی اجازه دهند که نام خانوادگی آنها را انتخاب کند، باید همگی اجازه دهند. (ماده‌ی 41 ق.ث.ا)[11]
 
ب) اقامتگاه
اقامتگاه نیز مانند نام، یکی از وجوه تمایز اشخاص حقیقی است و شخص را از لحاظ حقوقی به محل خاصی مرتبط می‌سازد. همان طور که هر شخص نامی دارد، اقامتگاهی نیز باید داشته باشد زیرا روابط حقوقی اشخاص ایجاب می‌کند که برای هر شخص محل معینی به عنوان اقامتگاه در نظر گرفته شود. شخص همیشه در اقامتگاه خود حاضر فرض می‌شود اگرچه در واقع در آن محل حضور نداشته باشد.[12]
ماده‌ی 1002 ق.م در تعریف اقامتگاه مقرر می‌دارد: «اقامتگاه هر شخصی عبارت از محلی است كه شحص در آنجا سكونت داشته و مركز مهم امور او نیز در آنجا باشد اگر محل سكونت شخصی غیر از مركز مهم امور او باشد مركز مهم امور او اقامتگاه محسوب است. اقامتگاه اشخاص حقوقی مركز عملیات آنها خواهد بود.» مثلاً ممکن است شخصی در کرج سکونت داشته باشد اما مرکز مهم امور او تهران باشد که در این صورت مرکز مهم امور شخص (تهران) اقامتگاه او خواهد بود. اقامتگاه سه نوع است:
1- اقامتگاه اختیاری یا ارادی محلی است که شخص برای سکونت و امور مهم خویش اختیار می‌کند. اصولاً هر شخص در انتخاب اقامتگاه آزاد است.
2- اقامتگاه اجباری اقامتگاهی است که قانون برای بعضی اشخاص تعیین می‌نماید، بدون این که اراده‌ی شخص در آن دخالت داشته باشد. مثلاً اقامتگاه مأمورین دولتی محلی است که در آنجا مأموریت دارند، البته مأموریتی که مقید به مدت معین نیست.[13]
3- اقامتگاه قراردادی اقامتگاه خاصی است که طرفین معامله برای اجرای تعهدات یا دعاوی ناشی از قرارداد یا ابلاغ اوراق دادرسی انتخاب می‌کنند.
 
ج) اسناد ثبت احوال
به اسناد مربوط به احوال شخصیه[14] که برابر مقررات ثبت احوال به وسیله‌ی مأموران رسمی تنظیم می‌شوند اسناد ثبت احوال یا اسناد سجلی می‌گویند. اسناد زیر از جمله اسناد ثبت احوال به شمار می‌آید:[15]
سند ثبت ولادت، سند ثبت مرگ، شناسنامه، کارت شناسایی (کارت ملی)، دفتر رسمی ازدواج و عقدنامه، دفتر رسمی طلاق و طلاق نامه
 
شخص حقوقی
شخص حقوقی عبارت است از دسته‌ای از افراد که دارای منافع و فعالیت مشترک هستند یا پاره‌ای از اموال که به هدف خاصی اختصاص داده شده‌اند و قانون برای آنها شخصیت مستقلی قائل است، مانند شرکت‌های تجاری، دولت، دانشگاه تهران، انجمن‌ها. بنابراین شخص حقوقی موجودی است اعتباری که برای رسیدن به اهداف خاصی پدید آمده است.[16]
 
اقسام شخص حقوقی
شخص حقوقی دارای اقسامی است که ممکن است مربوط به حقوق عمومی یا حقوق خصوصی باشد.[17]
 
الف) شخص حقوقی حقوق عمومی
شخص حقوقی ممکن است مربوط به حقوق عمومی باشد، مانند شرکت ملی نفت و شهرداری تهران. به طور کلی دولت و شهرداری‌ها و برخی مؤسسات و سازمان‌های عمومی که از استقلال مالی و اداری برخوردارند از این دسته‌اند. شرکت‌های دولتی نیز از اشخاص حقوق عمومی هستند. ماده‌ی 587 قانون تجارت مقرر می‌دارد: «مؤسسات و تشكیلات دولتی و بلدی(شهری) به محض ایجاد و بدون احتیاج به ثبت دارای شخصیت حقوقی می‌شوند.» البته منظور از مؤسسات و تشکیلات دولتی و بلدی مذکور در این ماده، شرکت‌های تجاری دولتی نیست.[18]
بنابراین اشخاص حقوقی مربوط به حقوق عمومی به محض ایجاد، شخصیت حقوقی پیدا می‌کنند و اصولاً نیازی به ثبت آنها نیست.[19] البته ممکن است ثبت اشخاص حقوقی حقوق عمومی به موجب قانون خاص لازم باشد، مانند شرکت واحد سهامی اتوبوسرانی عمومی که طبق ماده‌ی یک آئین نامه‌ی اجرای قانون تأسیس شرکت اتوبوسرانی باید براساس مقررات قانون تجارت به ثبت برسد.[20]
گاهی تشخیص این که یک شخص حقوقی مربوط به حقوق عمومی یا حقوق خصوصی است، دشوار است اما به طور کلی می‌توان گفت اگر سرمایه شخص حقوقی کلاً یا بیشتر آن متعلق به دولت و شهرداری باشد یا هدف و فعالیت آن از اهداف و فعالیت‌های عمومی باشد، شخص حقوقی مربوط به حقوق عمومی تلقی می‌شود.
 
ب) اشخاص حقوقی حقوق خصوصی
این دسته از اشخاص حقوقی با روابط خصوصی مردم سروکار دارند و فعالیت آنها در زمینه‌ی حقوق خصوصی است.اشخاص حقوقی حقوق خصوصی رامی توان به سه دسته تقسیم کرد:[21]
 
1) شرکت‌های تجارتی
شرکت تجارتی از گروهی از افرادتشکیل می‌شود که اموال یا خدماتی را به منظور فعالیت بازرگانی مشترک و تقسیم منافع بین خود، در میان می‌گذارند. شرکت‌های تجارتی دارای انواع مختلفی است که در قانون تجارت آمده است.[22]برابر با ماده‌ی 583 ق.ت: «كلیه شركت‌های تجارتی مذكور در این قانون شخصیت حقوقی دارند.»
شرکت‌های تجاری از حین ایجاد دارای شخصیت حقوقی هستند اما شخصیت آنها زمانی کامل می‌شود که طبق مقرات به ثبت برسند. ثبت شرکت‌ها در تهران در اداره‌ی ثبت شرکت‌ها و در شهرستانها در اداره‌ی ثبت اسناد مرکز اصلی شرکت به عمل می‌آید.
 
2) مؤسسات غیر تجارتی
مؤسساتی غیر تجارتی مؤسساتی هستند که از گروهی از افراد برای مقاصد غیر تجارتی، اعم از انتفاعی و غیر انتفاعی، تشکیل شده اند. بنابراین مؤسسات غیر تجارتی به دو بخش تقسیم می‌شوند:
الف) مؤسساتی که مقصود از تشکیل آنها جلب منافع و تقسیم آن بین اعضای خود نیست، مانند انجمن‌هایی که برای حمایت از حیوانات تشکیل می‌شوند.
ب) مؤسساتی که مقصود از تشکیل آنها سودجویی و جلب منافع مادی است، مانند مؤسسات حقوقی
ماده‌ی 584 ق.ت مقرر می‌دارد: «تشكیلات و مؤسساتی كه برای مقاصد غیر تجارتی تاسیس شده یا بشوند از تاریخ ثبت در دفتر ثبت مخصوصی كه وزارت عدلیه معین خواهد كرد شخصیت حقوقی پیدا می‌كنند.» بنابراین تشکیلات و مؤسسات غیر تجارتی قبل از ثبت هیچ گونه شخصیت حقوقی ندارند و پس از ثبت است که شخصیت حقوقی پیدا می‌کنند.
 
3) موقوفات
موقوفات اموالی هستند که از جریان دادوستد خارج شده و به یک هدف نیک اختصاص داده شده است. این اموال دارای شخصیت حقوقی هستند. ماده‌ی 3 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوب 1362 مقرر  می‌دارد: «هر موقوفه دارای شخصیت حقوقی است و متولی یا سازمان حسب مورد نماینده‌ی آن می‌باشد.» وقف هنگامی محقق می‌شود که مالک با شرایط قانونی مالی را از ملکیت خود خارج ساخته و منافع آن را به یک امر مشروع اختصاص دهد و مال موقوفه را به موقوف علیهم یا متولی یاحاکم تسلیم نماید.
 
حقوق و تکالیف اشخاص حقوقی
برابر با ماده‌ی 588 ق.ت: «شخص حقوقی می‌تواند دارای كلیه حقوق و تكالیفی شود كه قانون برای افراد قائل است مگر حقوق و وظایفی كه بالطبیعه فقط انسان ممكن است دارای آن باشد مانندحقوق و وظایف ابوّت (پدری) و بنوّت (پسری) و امثال ذلك .»
بنابراین شخص حقوقی می‌تواند نامی داشته باشد. شخص حقوقی دارای تابعیت کشور خاصی است. هم چنین شخص حقوقی دارای اقامتگاه است که طبق قانون مدنی مرکز عملیات او است. شخص حقوقی می‌تواند مالک، بدهکار یا بستانکار باشد و در حدود صلاحیت و هدف خود اعمال حقوقی انجام دهد.
از آنجا که شخص حقوقی نمی‌تواند مستقیماً حقوق خودش را اجرا کند و اعمال حقوقی انجام دهد، قانونگذار در ماده‌ی 589 ق.ت مقرر می‌دارد: «تصمیمات شخص حقوقی به وسیله مقاماتی كه به موجب قانون یا اساسنامه صلاحیت اتخاذ تصمیم دارند گرفته می‌شود.» مثلاً در موقوفات اخذ تصمیم و انجام دادن اعمال حقوقی با نماینده‌ی موقوفه، یعنی متولی یا متصدی منصوب از سوی سازمان حج و اوقاف است.

 
توسط : IMAN
پنجشنبه، 30 دي ماه، 1389
بازدید : 10530
نظرات :

مرتبط باموضوع :

 آرزوها به واقعیت میپیوندد خودروی پرنده  [ جمعه، 24 تير ماه، 1390 ] 2743 مشاهده
 آخرین آمار تفکیکی کاربران اینترنت درجهان  [ پنجشنبه، 27 بهمن ماه، 1390 ] 1524 مشاهده
 مصاحبه مفصل با محسن یگانه  [ چهارشنبه، 28 دي ماه، 1390 ] 2151 مشاهده
 زندگی شگفت انگیز عقاب ها  [ پنجشنبه، 10 شهريور ماه، 1390 ] 9200 مشاهده
 با ایرانسل رایگان چت کنید  [ يكشنبه، 28 فروردين ماه، 1390 ] 4109 مشاهده
majnoon

من که علم حقوق بلد نیستم . نفهمیدم چی میگه!!!

ارسال جوابیهشنبه، 29 مرداد ماه، 1390
sepide

منم نفهمیدم.خیلی رشته سختیه

ارسال جوابیهجمعه، 9 دي ماه، 1390
مهمان

fekr nakonam kheili sakht bashe

shaghayegh

 

ارسال جوابیهچهارشنبه، 23 فروردين ماه، 1391
shaghaiegh

یعنی خیلی سخته ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

ارسال جوابیهشنبه، 26 فروردين ماه، 1391
مهمان

سلام امید که در سایت  پرحرفی نکنید بخاطریک مردم از نوشتهای زیاد خسته میشوند

ارسال جوابیهسه شنبه، 23 خرداد ماه، 1391
fariba

پاراگراف اول که  متوجه نشدم چی گفت بقیشو هم 60 درصد متوجه شدم بقیش نه این مطلب  به نظر من بدرد یه فرد عادی نمیخوره این اطلاعات برای همون وکیل ها لازم هست به هر حال ممنون از مطلبتون باز هم به اطلاعاتم اضافه شد

ارسال جوابیهسه شنبه، 23 خرداد ماه، 1391
مهمان
فرقی هم نمیکرد
ارسال جوابیهجمعه، 4 اسفند ماه، 1391
مهمان
فرقی هم نمیکرد
ارسال جوابیهجمعه، 4 اسفند ماه، 1391
مهمان
ارسال جوابیهچهارشنبه، 16 مرداد ماه، 1392
مهمان
ارسال جوابیهيكشنبه، 21 مهر ماه، 1392
مهمان
مرسی عالی بود
ارسال جوابیهيكشنبه، 21 مهر ماه، 1392
مهمان
مرسی عالی بود
ارسال جوابیهيكشنبه، 21 مهر ماه، 1392
مهمان
مرسی عالی بود
ارسال جوابیهيكشنبه، 21 مهر ماه، 1392
مهمان
گیسو عالی بود مرسی
ارسال جوابیهيكشنبه، 21 مهر ماه، 1392
 
نام شما: [ کاربر جدید ]

نظر:
  [ بازگشت ]

امتیاز دهی به مطلب

انتخاب ها


 فایل پی دی اف فایل پی دی اف

 گرفتن پرينت از اين مطلب گرفتن پرينت از اين مطلب

 ارسال به دوستان ارسال به دوستان

 گزارش این پست به مدیر سایت گزارش این پست به مدیر سایت

اشتراک گذاري مطلب